Filipino Sanaysay

Tungkol Sa Pagiging Manunulat

Pag-uwi ng bahay, naghuhubad ako ng sapatos bago pumasok sa bahay. Hindi lang sa suwelas ng sapatos nakadikit ang alikabok, nakadikit ito sa kabuuan, mula sa harap, likod, at magkabilang gilid.

Dadamhin ko ang pamimintig ng mga paa, humigit-kumulang walong oras na nakaipit sa makapal na medyas at may kasikipang sapatos, sumasabay ang pintog ng mga daliri sa tibok ng puso. Parang may kamay na nakadakot sa puso, hinihila ito pababa, kaya parang ayaw ko nang tumayo. Pero kailangan, hindi natatapos ang araw sa pag-uwi galing sa trabaho, dahil may trabaho pang kailangang gawin sa bahay: magluto, magturo sa anak, mag-asikaso ng magulang, at kung may oras pa’y makapagsulat at makapagbasa.

Sinisisi ko noon kung bakit ba ako naging manunulat, kung bakit ba ako nagbabasa. Naniniwala akong binabago tayo ng mga librong binabasa natin. Binago ako ng Notes from Underground ni Fyodor Dostoevsky, kung paanong ang iniharap sa aking mundo ng mga magulang ko ay balat sibuyas na tinalupan ng mga pangungusap ni Monk Photius. Binago rin ako ng dalawang nobela ni Rizal, kung paanong tinatalikuran natin ang himagsikan dahil hindi natin matanggal ang tatak ng pagiging Indio. Binago ako ng mga isinulat ni Ursula K. Le Guin, kung paanong puwede palang magsulat tungkol sa ibang mundo, sa loob ng ating mundo.

Pero, siguro, ang pinaka-pinagsisisihan ko sa pagiging isang manunulat ay ang pagpapahalaga sa mga salita. Mas matalas ang pandinig ng isang manunulat kapag nagsasalita ang ibang tao, mas natatahi ng isang manunulat ang gustong iparating ng iba. Kaya kapag lumalabas ang barubal na ugali ng tsismis, ng pagiging buhay na talangka, at ng kuwentuhang may makuwento lang, hinuhukay ng mga salitang ito ang sikmura ng manunulat. Dahil ang bawat salita, para sa kanila, ay martilyong nagpapabagsak kahit sa pinaka-mataas na gusali sa loob ng pinaka-malakas na imperyo.

Malungkot ang maging isang manunulat. Dahil naiintindihan mo ang ibang tao, pero karaniwan na hindi ka nila naiintindihan. Pinipili rin ng manunulat na ilayo ang sarili sa karaniwang pag-uusap tungkol sa mga bagay na pinag-uusapan lang dahil walang masabi, mga pangungusap na walang ambag sa pagpapaunlad ng sarili, ng ibang tao, ng isang organisasyon, o kahit na lipunan.

Kaya minsa’y sinasabihan ang mga manunulat na masusungit, dahil palaging nakasimangot sa harap ng mga walang kuwentang huntahan. Kaya ang pagtahimik ng isang manunulat ay tinitingnan bilang pagmamaldita, o hindi pakikisama. Kaya sa huli, pinaparusahan ng manunulat ang sarili. Siguro, nagiging bawal na ang pag-iisip ng mga epekto ng salita sa ibang tao. O maaari rin na naging sandata na ang salita, pero ang nakagamit nito ay hindi ang mga manunulat. Ang humawak ng kapangyarihan ng salita ay ang mga humahawak ng kapangyarihan,

Dinadama ko ang bawat balita na naririnig ko sa telebisyon at radyo. Ang kunwaring pag-asa mula sa dumarating na mga bakuna at ang pagtuturok nito sa mga frontliner. At ang totoo’y ang mga dumarating na bakuna ay matatanggap ng iilang mayroong koneksyon, pera, at posisyon. Ang mga taong katulad ko, na hindi ikinayaman at ikakayaman ang pagsusulat, ay maghihintay na lang sa tira-tirang mga patak ng bakuna na maiiwan sa mga itinapong botelya. Sanay na sanay naman tayo na maghirap, ang maghintay ng blessing, at kumain ng panis na kanin.

Hinihiling ko nga minsan na sana ay hindi na lang ako naging manunulat, o hindi ko nabasa ang mga librong nabasa ko. Sana naging normal na lang akong nakikipagtsismisan, nakikipag-asaran, at humihirit sa walang kuwentang mga bagay. Baka doon, mahanap ko ang kasiyahan. Sana hindi ko natutunan na pahalagahan ang kahulugan ng salita, o ang magkaroon ng kakayahang pagdikit-dikitin ang mga pangungusap. Kung iyon ang nangyari, siguro ay hindi ako ganoong nagpapaapekto sa mga salita mula sa iba.

Mayroon rin namang kagandahan ang pagiging manunulat, dahil may espasyo para intindihin ang iba kahit na parang hindi ka nila naiintindihan. Mas nagiging maintindihin ang manunulat, at mas pinipiling gumanti gamit ang papel. Sa huli, magsusulat pa rin ako. Dahil ang pagiging manunulat ay ang dumidikit na alikabok sa sapatos. Kahit na anong gawing pagtanggal, ay ang paglapit rin. Kahit anong paglayo sa pagsusulat, ay ang hindi maiwasang paglapit dito.


(Portrait: Alex Llorente)
Lumaki si Victoria Garcia sa Partido, Camarines Sur. Nagtapos ng BA Political Science sa University of Nueva Caceres. Kasalukuyan siyang nakatira sa Naga at nagsusulat para sa Tribuna, isang maliit na dyaryo sa Sorsogon, Sorsogon. Maaaring mabasa ang kaniyang nobela sa website ng Tribuna, pati na rin sa opisyal na Facebook Page nito. Kumonek sa kaniya sa https://www.minds.com/victoriagarcia/.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

<span>%d</span> bloggers like this: