Sanaysay

Isang Buntong Hininga

Paano mo kukuhanin ang kapangyarihang naka-ugat na sa bawat salik ng lipunan? Ano ang mga hakbang para muling maibalik sa taong bayan ang kakayahang magdesisyon para sa kani-kanilang mga komunidad? Paano natin bibigyang espasyo ang sarili na pag-isipan ang bawat kapalit ng mga desisyon ng mga taong nasa kapangyarihan, gaano kalaki ang tingga na tatama sa ating katawan? Wala naman tayong pananggalang sa bawat saksak ng matatalas nilang mga dila, ang ginagawa lang naman natin ay damhin ang bawat laway na tumatalsik sa ating mga mukha.

Kailangan kaya tayo mababastusan sa kanilang laway? Kailan kaya natin masasabi na ang magaspang nilang mga dila ay dapat nang putilin? Kailangan kaya maglalabas ng loob ang mga Pilipino na magsalita bilang isang armada, at hindi magsalita para sa mga humahawak ng pedestal?

Isang malalim na buntong hininga lang naman ang bawat pangyayari sa ating bayan. Ang mga bagong naratibo na inihaharap sa atin ay palagi naman nating nilulunok. Hindi natin kayang idura ang bawat letrang ipinapasubo nila sa atin. Kung sakali lang namang kaya nating hawakan ang sundang at isaksak sa kanilang mga leeg, baka sakaling makita natin na ang bigat ng lahat ng pangyayari ay mula sa kanilang malapot na dura?

Maliban sa pagtatangka ng ilan na salagin ang bawat salita, nasa pagsalag ba ang solusyon, o kinakailangan nating makita ang dambuha na naghihintay lang na gisingin siya mula sa pagkakatulog?

Kung mayroong isang usapin, mula ito sa mas malaking usapin, at palagi itong nanggagaling sa mga humahawak ng kunwaring solusyon sa mga balakid sa pag-unlad. Ang solusyon ay aksyon, hindi ang pagtugon sa bawat salita.

Kung gusto natin ng tunay na pagbabago, sino ang dapat nating tanggalin? Ano ang dapat nating tanggalin? Palagi dapat nating tanungin kung ano ang puno’t dulo ng lahat ng mga nangyayari. Mayroong tunggalian, pero palaging nanggagaling ang suliranin sa mga taong humahawak sa galamay ng pumupusturang realidad.

Manonood na muna ako sa telebisyon ng gobyerno. Ang bawat balitang bumabaluktot sa pangkalahatang naratibo ang epektibong pumupukaw sa isip ng taong bayan. At kahit na mayroong nagpapatay ng kani-kanilang mga telebisyon, hindi pa rin natin kayang singilin ang gumagawa ng mga programa.

Isang malaking laro na maraming kuwedas, pinipitik-pitik at nilalaro-laro. Kaya’t parang sumasabay na lang ang marami sa sayaw ng pandanggo. Kahit hindi marunong sumayaw, sa huli’y mukhang gago at nagago.

Matulis ang kasaysayan, pero mas matulis ang isip ng mga taong halang ang sikmurang baluktutin ang mga pangyayari. At sa huli’y kahit na paulit-ulit nating itama ang kanilang mga sinasabi, sila pa rin ang may hawak ng huling salita. Dahil sila ang pinanggalingan ng naratibo ng may posisyon. Ang posisyon siguro ang dapat nating kuwestyunin, ano ang kapangyarihang ibinibigay ng bawat boto natin sa kanila? Sila ba ang hari ng Pilipinas, o ang hari ay ikaw bilang indibiduwal? Anong lakas ng armas, kung sa isip pa lang ay parang marami sa atin ang minamanas?

Kung ang takot nati’y madakip, ang taong bayan nama’y matagal nang naipit. Parang isang batibat na nakadagan sa ating mga dibdib, kahit ang katotohanan ay hindi na masilip.

Isang buntong hininga sa bawat pagsakay natin sa naratibo. Tayo’y mga tangang tumatawa kapag natibo. Akala natin siguro’y lumalakas tayo sa bawat bubog sa paa, at sa huli’y naghalo na ang bubog sa laman. Kaya ngayo’y hindi na makalakad, at baka hindi na rin makatayo.

Kung gayo’y isang malalim na bugtong hininga. Wala nang maisusukli pa kung hindi magsimula ulit sa wala.

May isang matandang tibak ang dumating, pinaalalahanan niya ang mga kasama namin na kailangan nilang ibalik ang mga libro sa main library dahil pagmamay-ari ng mga estudyante ng hinaharap ang mga libro doon. At natulog kami, kasama ng mga sikretong hindi ko masabi sa kanila, kasama ng mga huni ng kuliglig.


(Portrait: Alex Llorente)
Lumaki si Victoria Garcia sa Partido, Camarines Sur. Nagtapos ng BA Political Science sa University of Nueva Caceres. Kasalukuyan siyang nakatira sa Naga at nagsusulat para sa Tribuna, isang maliit na dyaryo sa Sorsogon, Sorsogon. Maaaring mabasa ang kaniyang nobela sa website ng Tribuna, pati na rin sa opisyal na Facebook Page nito. Kumonek sa kaniya sa https://www.minds.com/victoriagarcia/.

1 comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: