Personal na Sanaysay

Paniningil ng Pagsusulat

Ilang buwan na akong binabangungot. Mga imahe ng mga mahal sa buhay na mamamatay sa tabi ko, rumaragasang tubig na bumabasa sa manuskrito ng isinusulat kong nobela, at ang pinaka-kinatatakutan ko ay ang mahulog sa hindi natatapos na bangin. Isinusulat ko ito, hindi para magpaalam sa pagsusulat. Hindi na ito matatanggal sa akin, hindi na rin mawawala ang mga isinulat ko. Pero pakiramdam ko ay sinisingil na ako ng sarili ko sa mga oras na sinayang ko sa pagharap sa papel na ang laman lang ay pangalan ko. Ang maliksing sulatin na ito ay para sa panimula ng taon.

Sa ilang linggo nang hindi pagpaparamdam sa kahit kanino, kahit sa mga pinakamalalapit kong kaibigan, ko naalala ang kahalagahan ng pagsusulat para sa akin noon at ang kahalagahan nito ngayon. Bilang nagsisimulang manunulat, isang tuwid na direksyon ang kinakailangan para maging isang manunulat: malathala at manalo sa mga patimpalak. Ito ang sinasabi ng mga nobelista, rerespetuhin lang ang nobela mo kapag nanalo iyan ng Palanca. Para itong middleman ng bigas na kailangang daanan ng bigas para makarating sa mamimili. Sakit sa ulo lang ang dulot sa akin ng kontradiksyon ng kahalagahan sa pagsali sa mga contest sa pagsusulat. Bakit ko isasalang ang isinulat ko sa isang patimpalak na hindi naman mambabasa ang mamimili ng mananalo? Anong kasiguraduhan ko na maiintindihan ng karaniwang mambabasa ang isusulat ko para sa mga kritiko ng panitikan?

Ilang taon rin akong tumigil sa pagsusulat bago ko ulit nahanap ang bahagi ng pagsusulat sa sarili ko. Marami sa mga hindi kilalang nobelista ngayon, ang ilan sa kanila ay nakaka-usap ko paminsan-minsan, ay hindi kilala ng akademya o kinalimutan na ng akademya dahil matagal na silang hiwalay sa mga haligi ng unibersidad. Sila ang mga manunulat na palagi kong sinasabihan na kailangan naming magsulat. Ang tunay na patimpalak ay ang pagsusulat ng mga karanasan natin kasama ang simpleng tao. Dahil sila rin ang dapat na nagbabasa ng kanilang mga kuwento. Doon magsisimula ang pagninilay sa sarili, ang pagpapahalaga sa kahalagahan ng sarili, at ang nagpapatalas sa dila ng isip na tikman o iwasan ang kahit anong salitang inihahain ng mga taong nasa posisyon.

Kaya malaki ang bahagi ng mga umuusbong na palimbagan, lalo iyong mga independent para bigyan ng pagkakataon ang kahit sinong naglalayon na malathala. Kung ako ang tatanungin, mananatili ako sa labas ng karaniwan at mananatiling nasa loob ng iba. Ang magiging malaking balakid siguro ng mga palimbagan ay ang pagpapalawig ng naaabot ng libro. Kung sakali lang magkaroon ng network sa pagitan ng mga independent publishers at independent booksellers sa Pilipinas para mabigyan ng pagkakataong maitampok ang akda ng mga umuusbong na manunulat, mas magiging madali para sa lahat na maabot ang panibagong malikhaing akda.

Ito siguro ang pinag-iisipan ko nitong mga nagdaang mga araw, sinisingil na tayo ng ating mga panulat na ilabas ang mga isinulat natin. Pero nasaan ang mga makinarya para maabot ng mga akda ng mga manunulat ang mga taong hindi naman sumusubaybay sa mga Univerisity Press, o pumapasok sa mga bookstore. Paano magkakaroon ng koneksyon ang komunidad sa mga akdang pampanitikan?

Maliban sa dapat na magkaroon ng relatability ang mga isinusulat ng mga manunulat, kailangan ring mayroong pisikal na manipestasyon ang mga naglalathala para maipadala sa komunidad ang mga malikhaing akda. Malaki rin sana ang pagkakataon kung mayroong pampublikong aklatan ang bawat siyudad at municipality sa bansa.

Mayroon na tayong mapa, natuwa nga ako nitong 2020 dahil napakarami nang lumabas na mga publishing house na ang humahawak ay hindi mga matatanda sa akademya, kung hindi mga batang manunulat na gustong baklasin ang middleman sa paggawa ng malikhaing akda. Napakarami pang bahagi kung saan tayo pupwedeng umunlad. Kaya palagi kong pinapaalala sa sarili ko na kinakailangang alamin kung ano ang karaniwan at palaging tumalon nang isang daang hakbang na mas malayo para makita kung ano pa ang dapat na gawin. Dahil ang pananatili sa nakasanayan, ang pagsanay sa sarili na gawin ang isang bagay nang paulit-ulit ay hindi nagbubunga ng pangkalahatang pag-unlad, nagbubunga lang ito ng pagpapalakas sa isang bahagi ng pagiging indibiduwal nang hindi nakikita na ang bawat pagpapalakas sa mga salik na bumubuo sa sarili ay pagdaragdag ng maaaring iambag sa komunidad.

Ang mga hinuhang ito, kasabay ng pagdating ng panibagong taon, ay isang bahagi ng gusto kong maabot sa 2021. Kung sakali na mabigyan ng oras para maipagpatuloy ang pagsusulat ng nakaparada kong nobela, inaasahan kong mailalabas na ito ngayong taon. Kung sakaling hindi naman, nawa’y maging panahon ito para sa lahat ng nangangarap na umunlad ang paglalathala sa Pilipinas na magtaguyod ng mga kone-koneksyon. Dahil wala rin naman tayong aasahan kung hindi ang isa’t isa, magsisimula ito sa isang pangarap at alam kong nakahanda tayong ilatag ang daang bakal para makarating tayo sa isang taon kung saan masasabi natin na umunlad tayo, ang ating komunidad, at ang ating lipunan.


(Portrait: Alex Llorente)
Lumaki si Victoria Garcia sa Partido, Camarines Sur. Nagtapos ng BA Political Science sa University of Nueva Caceres. Kasalukuyan siyang nakatira sa Naga at nagsusulat para sa Tribuna, isang maliit na dyaryo sa Sorsogon, Sorsogon. Maaaring mabasa ang kaniyang nobela sa website ng Tribuna, pati na rin sa opisyal na Facebook Page nito. Kumonek sa kaniya sa https://www.minds.com/victoriagarcia/.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: