Akdang Pambata

Biyaheng Butanding

Maraming tawag sa kanya. Pero para sa amin ni TonTon, Nanay ang pinaka-mainam. Len- Len ang tawag sa kanya ng mga kapit-bahay namin. Iyon kase ang palayaw ni Nanay: Len-Len para sa pina-ikling Krystaline. Ate Len naman at tawag sa kanya ng mga batang hinahatid niya sa pagpasok. Pero sa mga kasama niyang drayber ng serbis sa eskwelahan, Pare at ‘Tol ang tawag ng mga ito sa kanya. At sa mga ibang hindi nakakakilala, Tomboy naman ang sinasambit sa likuran niya.

            Kailanman ay hindi tinago sa amin ni Nanay kung ano siya. Madalas lang niyang sinasabi sa amin na baka namali lang ang naibigay sa kanyang katawan. Dahil kahit pambabae ang katawan nito, lalaking-lalaki daw ang puso at isip niya. Sa totoo lang, hanggang ngayon, ay hindi ko pa din ito naiintindihan. Pati ang parte kumbakit kailangan nilang maghiwalay ng bahay ni Tatay. O kumbakit drayber siya ng serbis sa eskwelahan. Maging ang kumbakit ni minsan hindi ko siya nakitang naka-bestida at lipistik gaya ng mga ibang Nanay. Pero ang alam ko, si Nanay ang pinakamaganda, pinakamasipag, at pinakamahusay na Nanay sa buong mundo.

            Dahil mag-isa na niya kaming tinataguyod ni TonTon walang tigil sa pag kayod si Nanay. Araw-araw niya kaming hinahatid-sundo kasama ng sineserbisan niyang mga bata sa eskwelahan gamit ang naipundar nilang dyip ni Tatay.

            Kapag tanghali naman dali-dali si Nanay ng pagluto ng ulam para pambeta sa mga kapwa niya drayber at maging sa mga naghihintay na Nanay sa eskwelahan. Hanggang sa pag-uwi, magluluto pa din si Nanay ng ulam pambenta naman sa mga kapit-bahay.

            Ito ang pinaka-paborito kong oras. Ilalabas naming dalawa ang malaking mesa sa tapat ng bahay at maghihintay ng mga bibili habang tinutulungan ako ni Nanay na gumawa ng mga takdang-aralin.

            Madalas, pagtapos  na kami sa mga gawain, at paubos na ang paninda, uupo kami sa dyip ni Nanay at mangangarap kung saan-saang lugar  kami  pwedeng dalhin ng dyip niya. Minsan iniisip naming namamasada kami sa kagubatan. Pasahero namin ang mga leon at usa habang kundoktor namin ang isang elepante. Kukunin ng mahabang ilong nito ang lahat ng bayad ng mga sumasakay habang tinuturuan ni Nanay na magsabi ng “para” ang pamilya ng mga unggoy.

            Minsan naman, nasa disyerto kami. Tumatalbog-talbog kami ni Nanay sa alon ng mga buhangin.Kapag nauuhaw, pipitas kami ng dahon ng cactus at sabay na iinom habang kumakaway sa mga kamelyo.

            Minsan naman, nagiging sabmarino ang dyip namin.Binabaybay naming dalawa  ang ilalim ng dagat kasama ng mga isda at butanding. Whalesharkdaw ito sa Ingles sabi ni Nanay. Pagkarinig nito, napaisip akong bigla.

            “Nanay,” ani ko.” Ano po ba ang butanding,balyena po ba iyon o pating?”ang tanong ko sa kanya.

            “Anak ang butanding ay butanding. Pating man siyang ipinanganak, may mga katangian din siyang sa balyena”, ang sabi niya sa akin.

            Isang hapon habang nililigpit ni Nanay ang mga pinagbentahan, umakyat ako muli sa aming dyip.  

            “Beep Beep! Nanay, sakay na!” ang palarong bati ko sa kanya, habang ginagalaw-galaw ang manibela at pinipindot-pindot ang busina.

            “Saan ba tayo pupunta ngayon?” ang tanong ni Nanay sabay sabit sa likuran ng dyip.

            “Sa mga bituwin po! Mamimitas tayo ng kaunti para hindi na tayo kailangang magbayad ng ilaw. Ay hindi, maraming marami pala! Para ang bahay natin ang pinakamaningning sa Los Banos!” buong pagmamalaki kong sabi kay Nanay.

            “Talaga?” nakangiting tanong ni Nanay. Alam kong nangangamba na naman siya sa mga bayarin. ” Kumuha na din tayo ng mga ulap para gagawan ko kayo ng cotton candy ni TonTon.” dagdag pa niya at tinabihan na niya ako sa harapan ng dyip habang inaayos ang nakapusod niyang buhok.

            “Kapit, Nanay.Paakyat na tayo! Brum brum brum!” ang sigaw ko.At ilang saglit lang nasa langit na kami. Naglabas si Nanay ng kunwa-kunwariang sako at dahan-dahan kaming namitas ng mga bituwin sa kalawakan. Nakaparaming mga bituwin! Dahan-dahan ako sa pagpihit ng manibela at paghila ng kambyo ng dyip habang umaabot si Nanay ng mga bumbon ng mga ulap. Nang madami na itong nakuha, naglabas siya ng kunwaring bote sa bulsa niya.

            “Ano po iyan?” ang tanong ko sa kanya.

            ” Asukal.Nagugutom na ako e.” Pabirong sabi ni Nanay, habang kunwaring binubudburan ng asukal ang mga ito. Iniabot niya sa akin ang kalahati, at sabay kaming kumagat nang pagkalaki-laki.Sunod-sunod si Nanay sa pag-abot at pagkain ng mga inasukalang ulap. Kaya’t tawang-tawa kami nang bigla siyang dumighal. 

            “Baka ibigay ko nalang sa’yo ang hapunan ko ngayong gabi.Busog na busog ako!” ang sabi ni Nanay habang hinihimas-himas ang tiyan niya.

            “Si Nanay, talaga!”  ang sabi ko. At ipinihit ko na ang manibela pauwi sa aming bahay.

            Bago bumaba ng dyip, hinawakan ni Nanay ang aking balikat.

            “Kinausap ako ng Titser mo kanina.” ang sabi niya. Mahinahon siya ngunit mababakas ang lungkot sa tinig nito.

            “Po? Bakit daw po?” bigla akong kinabahan. Dumiin ang kapit ko sa manibela.

            “Nangalmot ka daw ng kaklase?” tanong niya sa akin. Iyon lamang at bigla na akong napaiyak.

            “Ang sabi po kase ng Edwin na iyon. Tomboy din daw po ako kagaya niyo.” Ang sumbong ko sa kanya sa gitna ng singhot at iyak. “Tapos hinampas po niya ako ng walis kase daw madumi daw po ako. Hindi daw po ako normal.” Niyakap ako ni Nanay ng buong higpit nang marinig ito.

            “Bakit ka kase ganyan, Nanay?”panunumbat ko sa kanya. Hinihintay ko siyang sumagot sa tanong na kailanman ay hindi namin tinanong ni TonTon. Sa mga araw na palihim akong nahihiya sa tuwing tinatawag siyang Pare ng mga kasama niya. O nung minsang marinig ko ang isang Tatay na nagsabing hindi na ipahahatid-sundo sa kanya ang anak dahil baka mahawa niya ito ng ka-tomboyan. Iyak ako nang iyak habang hinahaplos ni Nanay ang buhok ko. Sa bawat paghaplos niya, naririnig ko din siyang suminghot.

            “Pasensya ka na anak. Pero hindi ko kailanman kinahihiya kung ano ako. Masakit para sa akin na pati ikaw ay nadadamay.”Hinalikan ako ni Nanay sa ilong. “Hindi ka marumi,anak. Busilak ka dahil bukas ang puso mo sa mga kagaya ko. ” ang sabi ni Nanay.

            “Bakit di ka nalang gumaya sa ibang mga Nanay?” ang tanong ko ulit sa kanya.

Tiningnan ako ni Nanay ng taimtim. “Iyon ba talaga ang gusto mo, anak?” Tanong niya sa akin.

            “Opo” buong tapang ko namang sagot. Hindi ko na inisip kung magagalit pa siya sa akin. Basta ang alam ko, ayaw ko nang matukso ng mga kaklase ko o masabihang magiging tomboy din ako.

            Tahimik  akong binitiwan ni Nanay. Tahimik din siya hanggang pagbaba ng dyip at habang nililinis niya ang mga paninda namin. Wala siyang imik nang magluto ng hapunan, hanggang sa makakain at makatulog kami ni Tonton.

            Kinabukasan, nagulat ako nang makita ko si Nanay.  Nakalugay ang hanggang beywang niyang buhok. May pahid din ng lipistik ang kanyang mga labi.  Ngunit ang pinaka-nakakagulat sa lahat ay ang suot ni Nanay. Kupasin man ang manggas, maganda naman ang burda ng bulaklakin niyang berdeng bestida. Imbis din na rubbershoes, sandalyas ang panyapak ni Nanay.

            “Sa inyo po pala ako nagmana ng alon-alon na buhok, Nanay.” nakangiting sabi ko sa kanya. Imbis na sumagot, kinuha ni Nanay ang bag ko , ang susi ng dyip at ang bote ng tubig na inihanda niya.

            “Hihintayin nalang kita sa labas.Huwag ka nang magtagal, nandun na si TonTon.” ang sabi niya sa akin.

            Ngayon ko lang nakitang ganoon si Nanay. Dati-rati, sabay kaming nagdadala ng baon at bag ko sa dyip. Nagbibiruan din kami at lagi akong may halik sa pisngi sa umaga habang tinitirintas ni Nanay ang buhok ko. Ngayo’y nakapatong na lang ang suklay, headband, at pang-ipit ko sa hapag-kainan. Naalala ko ang lambingan namin ni Nanay:

            “Kahit Grade 3 ka na, susuklayan pa din kita. Susuklayan kita hanggang kaya pang humawak ng suklay ng mga kamay kong ito.” Pagkasabi noon, pupupugin ako ni Nanay ng mga halik.  Naputol ang pag-iisip ko sa busina ni Nanay. Dali-dali akong nagsuklay at isinilid sa bulsa ang pang-ipit ko ng buhok. Muntik ko nang makalimutan ang baunan ko na nakapatong din sa mesa. Dali-dali ko din itong sinukbit sa balikat ko at patakbong tumungo sa jeep habang nagsusuot ng headband.

            “Tabingi ang headband mo,” ang sabi sa akin ni Nanay nang sumakay ako sa unahan ng  dyip. Hindi ko na kase naayos sa pagmamadali ko. Hindi pa din ako kinibo ni Nanay habang nanunundo ng mga bata sa kani-kanilang mga bahay.

            “Psst Ate, ang ganda pala ni Nanay, ano?” ang bulong sa akin ni TonTon.

            “Maganda talaga si Nanay.” ang sabi ko habang nakatingin sa maamong mukha nito.

Nilakasan ko nang kaunti ang boses ko pero hindi pa din niya ako pinansin.

            “Bakit di na siya nakikipagbiruan sa atin?” ang tanong ulit ni TonTon.

            Gusto ko mang sagutin ang tanong ng kapatid ko, hindi ko din alam ang sagot. Ang alam ko lang gusto ko ulit makitang masaya si Nanay nakalugay man o nakapusod ang buhok niya.

            “Ang ganda mo naman ngayon, Len.” bati ng isang Nanay sa kanya habang sinusundo ni Nanay ang anak nito. “Magpasalamat ka kay Ate Len sa pagdala ng bag mo.” dagdag pa nito.             “Salamat po, Ate Len.” ang sabi ng bata. Nginitian siya si Nanay at sinabing walang anuman. Kung sa dati iyon, guguluhin pa ni Nanay ang buhok ng bata at kikilitiin ang kilikili nito. Pero ngayo’y ibang “Ate Len” ang kasama namin. Hindi siya yung dating nakangisi at bumabati ng Magandang Umaga habang nagpapagpag ng pantalon. Hindi din ito yung dating nangangaral sa amin na huwag makulit kay titser kung hindi ay sa bubong ng dyip niya kami isasakay. At mas lalong hindi ito yung dating maingay na Ate Len na binibiro ang lahat ng nakasakay sa dyip niya.

            Ang kasama namin ngayon ay ibang tao. Kamukha lang siya ni Nanay. Ngayon naisip ko habang tinatahak na namin ang eskwelahan, kung paano ako nagkamali. Hindi ko pala dapat hininging magbago si Nanay dahil wala pala sa lipistik o bestida ang pagiging mahusay na ina. Maluha-luha ako nang makarating kami sa eskwelahan at bumaba na sa dyip. Nagmamadaling nagpaalam sa amin si TonTon para makipaglaro sa mga kapwa niya Grade 2.

             Hinintay ko naman si Nanay habang nagbababa siya ng mga bag sa dyip niya.Gusto ko kase sana siyang kausapin at humingi ng paumanhin.Nang nasa huli na siyang bag na binababa,napansin kong naglapitan ang ilang kasamahan niyang mga drayber.

            “”Tol? Ikaw ba ‘yan? Ang ganda mo naman ngayon!” ang sabi ng isang drayber.

            “Oo nga, ang seksi mo pala, pare! Bakit tinatago mo ang beywang mo?Meron ka pala nun”ani isa, akmang tatapikin ang beywang ni Nanay. Pinigilan naman siya ni Nanay at tinapik palayo ang kamay nito.

            “Tumigil nga kayo!” ang sabi ni Nanay. Nakangiti man ito, alam kong hindi komportable si Nanay sa mga naririnig.

            “O, anak, umakyat ka na. Baka mahuli ka na sa klase mo.” ang sabi niya sa akin.

Iaabot pa lang niya sa akin ang bag ko nang may bumati na naman sa kanya.

            “Hi Miss Beautiful, pwede bang makipagkilala”, ang sabi ng isa pang kasamahan niyang drayber habang inaabot ang kamay nito kay Nanay.

            Sa galit ko bigla kong kinagat ang kamay ng lalaking iyon. “Huwag niyong kausapin ng ganyan ang Nanay ko!” sigaw ko sa kanila.

            Napalayo sa sakit ang lalaki. Pati si Nanay ay nagulat din. Iniabot ko kay Nanay ang pang-ipit ko ng buhok. Nakangiti niya itong kinuha sa akin at ipinuyod ang buhok niya.Pinahi din niya ang kanyang lipistik.

            “Sabi ko naman kase sa inyo tumigil na kayo e.” ang sabi sa kanila ni Nanay.

            “Pasensya na,Len. Katuwaan lang naman e.” ang sabi ng lalaking kinagat ko. “Pasensya ka na din, Neneng. Natutuwa lang talaga kami sa Nanay mo. Hindi na kami uulit.”ang dagdag pa nito.

            Tawa nang tawa si Nanay at hinila ako papalapit sa kanya.

            “Ito talagang anak ko.” ang sabi niya sa akin habang pinupupog ako ng mga halik sa magkabilang pisngi. ” Pumunta ka na sa classroom mo, huli ka na.”

            “Opo, Nanay.”ang sabi ko sa kanya. At tumakbo na ako papalayo. Tinanaw ko ulit si Nanay bago ako tuluyang pumasok sa klasrum namin. Wala pa naman si titser kaya sumilip muna akong muli sa kanya. Alam ko na ang susunod na gagawin ni Nanay. Uuwi na ito para magluto ng ulam na pambenta sa tanghalian.

            “Anak ng Tomboy, Anak ng Tomboy”. Panunukso na naman sa akin ni Edwin.

            Nginitian ko lang si Edwin at binelatan. Oo nga at Tomboy si Nanay at kakaiba siya sa mga ibang Nanay ng mga kaklase ko. Pero para sa akin, siya ang pinakamasaya, pinakamabait, pinakamaganda, at pinakamahusay na nanay sa buong mundo.     


Genevieve Soriano Aguinaldo is a mother to four children. She is currently under the MA Language and Literacy program of UP Open University. Her works appeared in {m}aganda magazine, Sunday Times, The Fib Review, and Shot Glass Journal.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: