Sanaysay

Tungkol sa Kalamidad

Pinapanood kong mag-unahan sa pamamangka ang mga bata sa amin. Magsisimula sila sa dulo ng isla at magtatapos sa pantalan ng Guijalo. Ginagawa ko rin iyon noon, naglalagay kami ng bato sa loob ng bangka para pampabigat at pambalanse. Tatlong tao ang kasya sa isang maliit na bangka, dalawang nagsasagwan sa harap at likod, at may naka-upo sa gitna. Kapag halos walang alon sa dagat, makikita mo ang mga isda sa ilalim ng tubig. Sumisisid ang mga kaibigan ko pero hindi ko magawang bumaba sa tubig. Kaya kong magsagwan pero hindi ko magawang sumisid. May takot ako sa pagkalunod, siguro dahil sa napakaraming karanasan ko sa bagyo. Humahagupit ang alon sa Guijalo kapag may bagyo, naalala ko pa noon na nakikita pa naming paparating ang bagyo mula sa malayo. Kumikislap-kislap ang ulap at bumubuhos sa malayo ang ulan na parang makinis na kurtina. Pumapanhik ang lahat ng tao sa pinaka-mataas na simbahan ng Buenviaje. Hindi lang sumisipol ang hangin sa amin, humihishis ito na parang libo-libong mga tiktik sa bubungan. Kapag natapos ang ulan, bababa kami para tingnan ang naging pinsala sa mga bahay. Sa Guijalo, palaging nagsisimula ang mga tao, dapat handa kami sa tag-araw dahil dito dumarating ang mga turistang manggagaling sa San Jose. Sa mga panahon rin na ito kami nakakabawi sa mga nawala nung tag-ulan.

Kapag binibisita kami ng bagyo, masuwerte nang maambunan ng kaunting tulong. Walang malalaking tao ang nakatira sa amin, wala ring malalaking bahay. May ilan-ilang mga magagandang bahay, pero nananatiling payak ang pamumuhay sa amin. Ang sakit lang ng ulo ng marami sa mga taga-Guijalo ay mga kabataang pasaway, pero ano nga namang aasahan mo sa mga taong namumulat sa kakulangan ng kalayaan at kakulangan sa kakayahang makaabot ng pangarap. Sa amin, suwerte na ang mga taong makalabas sa Guijalo, nabubuhay ang mga tao sa araw-araw. Iyon na siguro ang pinaka-kakaiba sa amin, mas inuuna ang pangangailangan ngayon kaysa sa pangangailangan sa susunod na mga tao. Kapag masyadong malayo ang pinaghahandaan, maraming mga pangyayari sa araw-araw ang hindi mabibigyan ng tugon.

Nag-aalala ako ngayon sa mga taga-Guijalo, ilang taon na rin akong nakatira sa Naga at itong nagdaang mga bagyo ang pinaka-malalang naranasan ko. Kumusta na kaya ang mga bahay malapit sa dagat? Kumusta na kaya ang mga kaibigan ko doon? Siguro’y wala pa rin silang kuryente, wala pa ring signal. Baka nga nasira rin pati ang kaisa-isang barkong dumadaong sa Guijalo, kaya wala pa ring makapagbigay ng balita sa akin.

Kapag hinanap ko ang gobyerno pagkatapos ng mga kalamidad, hindi ba’t parang huli na ang lahat para bigyan ng aksyon ang mga nasalanta ng baha, ang mga buhay na nawala, at ang mga bahay na nasira? Palagi kong naririnig ang paghahanap ng mga tao sa gobyerno, nand’yan lang sila, ang palagi kong tugon. Palagi naman silang nand’yan. Mas matitibay ang mga bagay nila kaysa sa atin, dagdag ko pa.

Pero bakit sa tuwing may kalamidad, hindi tayo nagiging handa. Hindi tayo nagtatanda sa dinami-dami ng bagyo, lindol, at kung anu-anong pagsubok na dumadaan sa Pilipinas?

Sa tingin ko, hindi ito usapin ng presensya ng estado. Nabubuhay ang taong hindi nakakatanggap ng kahit anong tulong sa gobyerno. Pero tungkulin ng gobyernong ipaabot sa tao ang serbisyo dahil lahat tayo ay nagbabayad ng buwis. Napakalaki ng pera ng estado, araw-araw silang nakakatanggap ng buwis mula sa mga binibili ng tao sa palengke hanggang sa mga luho katulad ng casino. Hindi mauubos ang pera ng estado hangga’t mayroong mga gumagastos ng kanilang pera, hangga’t mayroong mga negosyo at hangga’t mayroong trabaho.

Sa ilang taon kong paglilingkod sa ilalim ng gobyerno, masasabi kong baliko ang tingin nila sa paggastos. Maliban sa pagtitipid ng pondo, kinakailangan rin nilang gastusin ang pera ayon sa mga pamantayan na ibinigay ng mga nasa itaas. Kaya kahit na nakikita ng ilan na kinakailangan ng pagpapatayo ng mga evacuation centers, hindi iyon agad puwedeng gawin dahil kinakailangan pa nitong dumaan sa burukrasya, sa mahabang debate tungkol sa paggastos, at kung saan makakatipid ang gobyerno.

Masalimuot ang nangyayari sa Pilipinas, napakaraming sakuna ang matagal na dapat nating napaghandaan, ilang ulit na rin namang binabanggit na palaging dinadaanan ng bagyo ang Pilipinas, na nasa bahagi tayo ng mundo na palaging nililindol. Kaya habang nakikinig sa radyo tungkol sa paghahanap ng mga tao sa presidente ngayon na kakadaan lang ng mga bagyo sa Pilipinas, hindi iyon ang pinaka-tumpak na pagharap sa mga nangyayari. Ang dapat nating pagsingil ay ang paggastos sa pera ng taong bayan na naka-tuon sa mga pangnagailangan natin ngayon at sa mga susunod pang mga tao. Hindi mauubos ang bagyo, pero pupwedeng gumawa ang gobyerno ng mga lugar kung saan magiging ligtas ang mga tao, pupwedeng makipag-usap ang gobyerno sa mga siyentista kung paano maaagapan ang baha. Pupwedeng bumuo ang gobyerno ng mas mabilis na pag-uusap sa pagitan ng mga institusyon, ng mga bayan, ng mga ahensya ng gobyerno para mabilis na makatugon sa kalamidad.

Ang pinaka-kailangan natin ngayon ay hatakin ang gobyerno na bigyan ng kakayahan ang bawat lugar na tumugon sa mga kalamidad. Dapat ngayon pa lang, alam na natin ang kahalagahan ng buhay at kung ano ang mga bagay na makapagliligtas sa atin sa mga darating na sakuna. Sa pagpapahalaga natin sa isa’t isa natin masisimulan na maitama ang pagsingil sa gobyerno, hangga’t hindi natin sila nasisingil sa kung ano ang dapat nilang gawin sa pera, mananatili silang hiwalay sa mga hinaing natin at patuloy sila bibili ng mga gamit pandigma na hindi naman natin nagagamit sa mga oras na pinaka-kailangan natin. Ang delusyon ng estado ay delusyon rin ng taong-bayan sa kanilang sarili.

Hinihiling ko na lang na sana, nakapagsasagwan na ulit ang mga nasa Guijalo. Sana sa hinaharap, hindi na nila kailangang magsimula ulit, dahil ang gagawin na lang nila ay magpatuloy. Dahil naingatan nila ang isa’t isa, at dahil ibinigay ng estado ang pangangailangan ng bawat lugar, batay sa mga karanasan nito sa kalamidad. Totoo na magsisimula ang pagbabago sa sarili, magsisimula ito sa pananaw o kung paano natin titingnan ang mga nangyayari, kung ano ang dapat nating gawin at kung ano ang dapat nating singilin sa gobyerno.

Kapag alam na natin kung ano ang halaga natin bilang mga indibiduwal na kinukuhaan ng buwis, doon natin malalaman na araw-araw na gumagawa ng paglabag ang gobyerno sa mga dapat nitong pinaglilingkuran.


(Portrait: Alex Llorente)
Lumaki si Victoria Garcia sa Partido, Camarines Sur. Nagtapos ng BA Political Science sa University of Nueva Caceres. Kasalukuyan siyang nakatira sa Naga at nagsusulat para sa Tribuna, isang maliit na dyaryo sa Sorsogon, Sorsogon. Maaaring mabasa ang kaniyang nobela sa website ng Tribuna, pati na rin sa opisyal na Facebook Page nito. Kumonek sa kaniya sa https://www.minds.com/victoriagarcia/.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: