Sanaysay

Tungkol sa Pagbabasa

Walang silid-aklatan sa amin, mayroon lang sa Partido State University, pero wala sa mga barangay. May ilan-ilang libro sa mga elementary school pero hindi matatawag na silid-aklatan ang estante ng mga lumang textbook. Hindi ako lumaki na nagbabasa ng mga kuwento, pero palagi akong nakikinig sa radyo ng mga drama. Pinapakinggan ko ang bawat tunog ng pag-akyat sa hagdan, pagsara ng pinto, ang dramatikong pagsigaw. Kapag nakakatulog ako sa gitna ng pagpikit at pagtutulak sa imahinasyon na buuin ang mga eksena sa dramang radyo, sumasama ang loob ko kinabukasan. Kaya nang madiskubre ko ang kapangyarihan ng pagbabasa, nang masira ang luma naming radyo sa bahay, umaasa ako na kakanlungin ako ng mga salita.

Tinitingnan ko pa rin ang pagbabasa bilang isang proseso ng pagtuklas, paghahanap ng bagong babasahin, at pagpapa-unlad sa panlasa sa mga akdang babasahin. Nagsimula ako sa pagbabasa ng Pilipino komiks, kay Kenkoy, at mga komiks ni Jess Abrera sa Inquirer.

Mula sa akdang pampanitikan ng komiks, ang pagsanay sa utak na magbasa ng mga punchline at pagbabasa sa konteksto ng bawat panel, mayroon pa palang kasing laking mundo sa labas ng komiks, nandyan ang mga kuwento, nobela, tula, at mga akdang pampanitikan na nag-aabang lang na bigyan ko ng pansin.

Nang makapag-aral ako sa University of Nueva Caceres at manirahan sa Naga nang mag-isa, doon ko nadiskubre ang lawak ng mga librong pupwede kong basahin. Nakilala ko, mula sa estante ng maliliit na bookstore ang mga pangalan ni Gabriel Garcia Marquez, Orhan Pamuk, Margaret Atwood, at Doris Lessing.

Kani-kaniya tayo ng gustong basahin, may mga bagay tayo na gustong malaman.

Mahalaga para sa akin ang apat na manunulat na ito dahil nahikayat nila akong magbasa, hinikayat nila akong hanapin ang mundo labas sa mga kuwentong pag-ibig na pinapakinggan ko sa mga dramang radyo. Kahit na umiibig si Ka sa nobelang Snow ni Orhan, hindi pa rin ito naihihiwalay sa pag-alab ng rebolusyon sa Kars.

Kani-kaniya tayo ng gustong basahin, may mga bagay tayo na gustong malaman. Kaya mapili tayo sa dapat basahin, hindi niyo ako mapapabasa ng mga kuwentong pag-ibig dahil interesado ako sa sistema. Pero ang sistema, hindi nabubuo nang walang mga indibiduwal na handang umibig sa loob ng kuwento. Pero may mga kuwentong tungkol sa pag-ibig pero hiwalay sa lipunan, hiwalay sa mga sakit ng mundo, na parang binura na ng kuwento ng pag-ibig ang lahat ng pangit sa mundo.

Pero hindi nawawala ang pangit sa mundo, nananatili ito dahil pinipili nating hindi alamin ang mga dahi-dahilan sa mga ito. Tinatanong ko palagi ang sarili ko, habang tumitingin-tingin sa Booksale sa SM Naga, kung ano ang gustong sabihin ng librong hawak-hawak ko. Itutulak ba ako ng akda na ito para umalpas sa pansarili kong normal? Yayanigin ba nito ang paniniwala ko, maduduwal ba ako o mahihilo dahil kontra-sarili ang akda?

Binabaliw tayo ng pagbabasa, sinusundan natin ang kuwento ng mga tauhan sa isang nobela, at iniintindi natin ang mga ginagawa nilang desisyon. Mayroon silang ipinapasa sa atin na anyo ng pag-iisip. Halimbawa, kung binasa natin ang No Exit ni Jean-Paul Sartre, itinutulak tayo ng akda na pagnilayan ang sarili at ang pagkakaroon/kawalan ng saysay ng mga pangyayari at kung bakit ang karanasan minsan ay isang kasinungalingan. Masalimuot ang mahuli sa sapot ng existentialism. Pero matatapang ang nakakalagas sa usapin ng sarili, ng isip, at ng mga bagay na dinadakma ng mata. Bahagi ng pagbabasa ang malay at hindi malay na pagtanggap ng paniniwalang inihahandog ng akda.

Binabaliw tayo ng pagbabasa, sinusundan natin ang kuwento ng mga tauhan sa isang nobela, at iniintindi natin ang mga ginagawa nilang desisyon.

Sa mga librong pangkasaysayan, ganito rin ang nakikita kong karaniwan na kaso. Ang isinulat na History of the Filipino People ni Teodoro Agoncillo, The Philippines: A Past Revisited ni Renato Constantino, ang Tadhana ni Ferdinand Marcos at Philippine Society and Revolution ni Amado Guerrero ay tumatalakay sa nagtutugmang mga panahon. Pero nagkakaiba sila ng pagbibigay kahulugan sa mga nangyari sa kasaysayan.

Ganito rin ang debate tungkol sa Communist Party of the Philippines, Jose Maria Sison, Ninoy Aquino, at Jesus Lava. Sa tingin ko, kapag hindi tayo nanginig dahil sa mga binasa natin, madali tayong maisasabay ng agos kung ano ba ang CPP, kung bayani ba si Marcos, o kung bakit nagkaroon ng internal purge sa loob ng partido dahil pinasok ng mga deep penetration agents.

Binibigyan tayo ng mga akdang binabasa natin ng sapat na kakayahan na bigyang hatol ang kasaysayan. Sa pagsunod natin sa mga aksyon ng isang tauhan, pinapangunahan natin kung ano ang mangyayari at minsan ay nagugulat tayo dahil iba ang ginawa ng tauhan sa inisip nating gagawin niya. Sa huli, mas lumawak ang pagtingin natin sa paggalaw ng tao, mas lumawak ang mga posibilidad na nakikita natin.

Kapag natutunan natin kung paano humatol sa kasaysayan, mabibigyan rin tayo ng kakayahan na hatulan ang kasalukuyang sistema. Ito ang pinaka-mahalaga, dahil dito nagsisimula ang paghahangad ng pagbabago. Hindi natin puwedeng baguhin ang ating mundo nang hindi natin alam kung ano ang ugat ng paghihikahos.

Isang patibong rin ang pagbabasa, mayroon ring negatibong bahagi ang pagpili ng mga babasahin.

Pagkatapos ng ilang nobela na nabasa ko, umalpas na rin ako sa mga akdang tumatalakay sa mga teoryang panlipunan. Kapag nagbabasa tayo ng isang teorya, binibigyan tayo ng bala para tukuyin kung tungkol saan ba ang binabasa natin, kung saan konektado ang nangyayari sa lipunan, kung bakit mayroon pa ring mahirap.

Isang patibong rin ang pagbabasa, mayroon ring negatibong bahagi ang pagpili ng mga babasahin. May mga pagkakataon rin na lumalawak ang pananaw natin, pero lumalawak lang sa isang bahagi. Para itong isang mahabang highway, humahaba nang humahaba pero walang ibang daan kung hindi pasulong. Sa huli, aaabot ang kalsadang ito sa dalampasigan, at wala nang puwedeng gawan ng kalsada. Paglingon natin sa mahabang kalsadang ito, wala tayong ginawang ibang daan, tsaka tayo aatras at dadaan sa mga pupuwedeng daanan. Kapag nakita natin ang mga daanan na ito, tsaka natin makikilala ang lipunan sa kabuuan nito.

Napakarami ngayon ang nagbabasa dahil sa pag-unlad ng teknolohiya. Natutunan ko ito nang mahuli kong nagbabasa ang anak ko sa kaniyang cellphone. Tinanong ko siya kung anong binabasa niya, ang sabi niya sa akin ay artikulo tungkol sa nilalaro niyang online game. Noon, kapag mayroon akong gustong malaman tungkol sa panibagong teknolohiya, naghihintay ako ng paglabas ng mga magasin. Pero ngayon, mabilis na ang pagkuha ng mga babasahin. Ngayon-ngayon ko lang rin nadiskubre ang mga ebook reader na puwedeng ilagay sa cellphone para makapagbasa ng mga librong nasa kategoryang public domain.

Hindi katulad noon, mas malaki ngayon ang pagkakataon na makapagbasa, pero mas maikling sa tingin ko ang oras natin na magbasa. Dahil na rin sa dami ng inihahain ng internet, nakakalimutan natin na sa likod ng mga bawat social media post, kailangan pa rin natin ng sandata sa pagbibigay kahulugan sa mga ito.

Magsimula muna tayo sa pagbabasa, sa pagpili ng babasahin, at ang paghahangad na intindihin ang mundo.


(Portrait: Alex Llorente)
Lumaki si Victoria Garcia sa Partido, Camarines Sur. Nagtapos ng BA Political Science sa University of Nueva Caceres. Kasalukuyan siyang nakatira sa Naga at nagsusulat para sa Tribuna, isang maliit na dyaryo sa Sorsogon, Sorsogon. Maaaring mabasa ang kaniyang nobela sa website ng Tribuna, pati na rin sa opisyal na Facebook Page nito. Kumonek sa kaniya sa https://www.minds.com/victoriagarcia/.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: