Sanaysay

Tungkol sa Rebolusyon

Palagi akong nagsisimba noon sa simbahan ng San Miguel Arkanghel. Sa bukana ng simbahan, pagpasok na pagpasok sa pinto, mayroong mga lapida ng mga taong hindi ko kilala pero parang kilala ko na rin. Sila ang mga pangalang unang bumabati sa akin sa pagpasok, nangungusap sa akin at nagpapasalamat na dumadalaw ako sa kanila.

Matandang simbahan na ang Arkanghel, isa sa pinakamatandang simbahan sa Camarines Sur. Napanatili ng simbahan ang integridad nito sa labas at loob, may ilang pagbabago ang ginawa sa loob ng simbahan, pero maliban sa pagbabago sa altar, ang kalumaan pa rin ang nagtatangi sa Arkanghel bilang isa sa pinaka-magandang simbahan sa paningin ko.

Habang pinapakinggan ang aral na itinuturo ng pari, sinusundan ko ang mundo na gustong buuin ng kaniyang sermon. Sa isip ko kasi, ang bawat aral na ipinapasa niya sa amin ay may malaking epekto sa pang-araw-araw naming pakikisalamuha paglabas naming ng simbahan. Paano ko ba mamamahalin ang aking kaaway, paano ko iintindihin ang mga taong magkaiba ng wikang sinasalita ko. Paano ako sasabay sa isang sistemang magkakaiba ang pagkakaintindi kung ano ang isang bansa.

Natatakot ako kapag pinagninilayan ko ang hinaharap. Kaninong panig ba dapat tayo maniwala, nasaan ang pagbabago kung ang magkabilang panig ay nangangako ng paraiso sa lupa?

Kaninong panig ba dapat tayo maniwala, nasaan ang pagbabago kung ang magkabilang panig ay nangangako ng paraiso sa lupa?

Kailangan ba talagang mangako na may magbabago at kailangan ba nating maniwala para may mangyaring pagbabago? Taksil ang mga pangako, ang mga konsepto, ang mga bagay na lumalabas sa binubukang bibig ng mga nasa itaas ay palaging mayroong labas at likod na kahulugan. Ito ako, sabi niya, pero ito ako, ang hindi niya sinasabi.

Wala namang nakakaalam ng mga personal na motibo, ng mga personal na depinisyon, ng politikal na paniniwala, ang tinitingnang hinaharap. Kung ganoon, hindi natin alam kung ano ang magiging pagbabago, hindi natin alam kung paano ang pagbabago, at hindi natin alam kung mayroon ba talagang nagbabago kung ang sistema’y may nasa itaas at mayroong nasa ibaba.

Ikaw ang nanonood sa palabas, ikaw ang tumatanggap ng mga salita. Katulad ng pari na nagsesermon, ikaw ang tumatanggap ng aral, ikaw ang maniniwala at ikaw ang magbabago sa sarili.

Nang ipag-utos ni Mao ang pagpatay sa mga ibon dahil kinakain nila ang mga butil ng palay at nagpapababa sa naaani, marami ang naniwala. Dahil totoo, kapag wala na ang mga ibon ay walang kakain ng palay, kapag walang kumain ng palay ay mas magiging marami ang aanihing bigas. Mas maraming kakainin ang mga tao. Pero hindi ganoon ang nangyari, matapos pagpapatayin ang mga ibon, dumami naman ang populasyon ng mga insekto dahil nawala ang isang bahagi ng populasyon na kumakain sa mga ito.

Imbes na ibon ang kumain ng mga pananim, ang pumalit sa kanila ay mga insekto na dahil wala na ang mga ibon ay hindi na rin mapigilan ang kanilang pagdami. Kaya nagkaroon ng malalang pagkagutom.

Magaling si Mao na lider, mataas ang kaniyang pangarap sa Tsina. Maganda rin ang kaniyang mga aral. Pero natatabunan ng malayong layunin ang maliliit na mga bagay. Minsan ko ngang tinitingnan ang anak ko, napaka-galing niya sa numero, palagi siyang nag-aaral. Nakatanggap siya ng perpektong puntos sa online advance algebra, pero mababa ang kaniyang natanggap sa basic mathematics. Sinabihan siya ng proctor na magaling siya sa math, advance na siya para sa kaniyang edad, pero nakakalimutan niya ang mga pundasyon ng matematika, ang mga unang paksa na napag-aralan niya.

[P]alaging magkakaroon ng sira ang isang bagay na nakapalaki at hindi kontrolado. Sa huli, mananatili ang dapat manatili, mawawala ang dapat na mawala.

Pinagninilayan ko ito at ganoon rin siguro kapag nasa posisyon na ang isang tao para mamuno sa nakakarami, marami siyang pangarap para sa kaniyang pinamumunuan at nakakalimutan na niya ang pinaka-pundasyon ng pagiging isang lider, ang pagiging makatao. Kaya palagi tayong may nasasabing masama sa gobyerno, kaya tayo palaging may ibinubugang puna. Dahil palaging magkakaroon ng sira ang isang bagay na nakapalaki at hindi kontrolado.

Sa huli, mananatili ang dapat manatili, mawawala ang dapat na mawala.

Noong lumipat kami ng Maynila, nakakapanibago dahil lumawak ang mundo naming mag-anak. Hindi ko na kilala ang mga kapitbahay, matutulis na ang kanilang tingin kapag dumadaana ko sa kanilang pintuan. May mga mahihinang bulungan rin sa likod ng maninipis na dingding. Hindi ko sila naiintindihan pero alam kong ganito sa Maynila. Maraming kuwento ang lumalabas kahit na sa simpleng pag-inom ng tubig. Ano kayang tingin ng mga kasama ko sa apartment complex sa gobyerno, sa Pilipinas, sa aming mag-anak na nag-uusap gamit ang wikang Bikol. Ano ang depinisyon nila ng pagiging isang Filipino.

Sabi nila, ang kapitalismo sa ibang bansa ay nasa late stage na. Kapag pinapanood kong binubuhat ng mga kapitbahay ko ang bangka para mangisda, tinatanong ko ang sarili ko kung nasaan ang gobyerno sa gitna ng laot, nasaan ang mga pangako ng pagbabago para sa mga mangingisda na ito. Nabubuhay silang malayo sa sistema, nakukuha nila ang kanilang pangangailangan sa dagat. Humihinga sila ng tubig alat at binibiyayaan sila ng tubig. Hindi sila naisasama sa usapin ng sentro, at sa tingin ko mas mabuti nang malayo sila sa sentro. Ang bilog ay binubuo ng maliliit na tuldok, ang mga tuldok na ito ay nagtatagpo lang sa gitna ng bilog. Kaya magulo sa sentro, kaya mapayapa sa labas. Dahil napakalayo nila sa sentro, hindi sila nadadamay sa debate sa kapitalismo, sa sistemang pampolitikal, ng paniniwala. Mayroon kaming sariling paniniwala sa Caramoan, sa maliit naming isla na malayo sa kahit anong naratibo ng siyudad.

Kailangan bang malaki ang rebolusyon, kailangan ba na maglabanan nang putok ng baril, kailangan bang magtayo ulit ng gobyerno, kailangan ba nating magkaroon ng mamumuno, kailangan ba nating panatilihin na mayroong tagasunod.

O baka, ang rebolusyon ay ang pagbuo muli ng komunidad. Ang pagkilala sa ating mga kapitbahay, ang sabay-sabay na pag-intindi sa sitwasyon.

O baka, ang rebolusyon ay ang pagbuo muli ng komunidad. Ang pagkilala sa ating mga kapitbahay, ang sabay-sabay na pag-intindi sa sitwasyon.

Buhay pa rin ang mga mangingisda sa amin, naglalaro pa rin ang mga bata, at alam kong masaya sila sa araw-araw. Kahit nawawala-wala ang kuryente, ang depinisyon namin ng kaligayahan ay ang makipamuhay sa komunidad. Ang komunidad ay kaming lahat. Ang bumuo ng alaala ng pag-akyat sa mga puno, ng paliligo sa iba’t ibang tabing dagat at makipag-kuwentuhan sa mga kaibigan sa iba’t ibang isla. Kung sakali, gusto ko na ulit bumalik ng Caramoan.


(Portrait: Alex Llorente)
Lumaki si Victoria Garcia sa Partido, Camarines Sur. Nagtapos ng BA Political Science sa University of Nueva Caceres. Kasalukuyan siyang nakatira sa Naga at nagsusulat para sa Tribuna, isang maliit na dyaryo sa Sorsogon, Sorsogon. Maaaring mabasa ang kaniyang nobela sa website ng Tribuna, pati na rin sa opisyal na Facebook Page nito. Kumonek sa kaniya sa https://www.minds.com/victoriagarcia/.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: